بریکس؛ بازار بزرگ قرن بیست‌ویکم و فرصت تازه تجارت B2B برای ایران

بریکس در چند عدد

بریکس امروز مجموعه‌ای از ۱۱ کشور است: برزیل، روسیه، هند، چین، آفریقای جنوبی، عربستان سعودی، مصر، امارات متحده عربی، اتیوپی، ایران و اندونزی. بر اساس داده‌های منتشرشده در سال ۲۰۲۶، این مجموعه حدود ۴۹.۵ درصد جمعیت جهان، ۴۰ درصد تولید ناخالص داخلی جهان و ۲۶ درصد تجارت جهانی را در بر می‌گیرد.

تجارت درون بریکس؛ بازاری که بیش از ۱۳ برابر شد

گزارش جدید کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد (UNCTAD) نشان می‌دهد تجارت کالایی درون بریکس از سال ۲۰۰۳ تاکنون بیش از ۱۳ برابر شده است. ارزش صادرات درون این مجموعه در سال ۲۰۲۴ به حدود ۱.۱۷ تریلیون دلار رسیده است.

با این حال، UNCTAD تأکید می‌کند که با وجود رشد سریع، ظرفیت تجارت درون این مجموعه هنوز به‌طور کامل مورد استفاده قرار نگرفته است. یعنی داستان بریکس فقط داستان تجارت انجام‌شده نیست؛ داستان ظرفیت تجارت انجام‌نشده نیز هست.

بریکس؛ مجموعه‌ای از بازارهای متفاوت اما مکمل

اهمیت بریکس فقط در اندازه آن خلاصه نمی‌شود. اعضای این مجموعه از نظر منابع، صنایع، جمعیت، زنجیره تأمین، موقعیت جغرافیایی و الگوهای مصرف تفاوت‌های زیادی دارند؛ و همین تفاوت می‌تواند زمینه شکل‌گیری روابط تجاری مکمل را ایجاد کند.

مسئله بعدی: شرکت‌ها چگونه یکدیگر را پیدا کنند؟

وقتی درباره آینده تجارت بریکس صحبت می‌کنیم، معمولاً نخستین چیزهایی که به ذهن می‌رسد توافق‌های تجاری، کریدورهای حمل‌ونقل، نظام‌های پرداخت، تعرفه‌ها و سرمایه‌گذاری‌های بین‌دولتی است.

اما یک لایه مهم‌تر نیز وجود دارد؛ لایه‌ای که مستقیماً با خود شرکت‌ها سروکار دارد.

یک تولیدکننده ایرانی باید بتواند خریدار مناسب خود را در هند پیدا کند. یک واردکننده روس باید بتواند تأمین‌کننده ایرانی را شناسایی کند. یک شرکت چینی باید بتواند محصولات و ظرفیت‌های شرکت‌های ایرانی را ببیند و برای همکاری با آنها ارتباط بگیرد.

اینجا دیگر مسئله صرفاً «بازار» نیست.

Marketplace؛ زیرساختی برای دیده‌شدن در بازارهای جدید

Marketplaceهای B2B را نباید صرفاً نسخه تجاری شبکه‌های اجتماعی یا یک کاتالوگ آنلاین دانست.

یک پلتفرم B2B می‌تواند لایه‌ای میان شرکت‌ها و بازار ایجاد کند؛ جایی که کسب‌وکارها بتوانند خودشان را معرفی کنند، محصولات و ظرفیت‌هایشان را در معرض دید خریداران قرار دهند، شرکت‌های جدید پیدا کنند، درخواست‌های خرید را شناسایی کنند و ارتباط اولیه یک معامله را بدون وابستگی کامل به واسطه‌های سنتی آغاز کنند.

برآوردهای سال ۲۰۲۶، اندازه بازار جهانی B2B e-commerce را حدود ۳۳.۷ تریلیون دلار نشان می‌دهد و این رقم برای سال ۲۰۳۰ نزدیک به ۴۸.۱ تریلیون دلار پیش‌بینی شده است.

این موضوع برای ایران چه معنایی دارد؟

برای شرکت‌های ایرانی، اهمیت این موضوع حتی بیشتر است. بازارهای بریکس مجموعه‌ای از فرصت‌های متفاوت را در خود جای داده‌اند؛ از چین و هند گرفته تا روسیه، امارات، عربستان، مصر، اندونزی و سایر اعضا.

اما دسترسی به بازار فقط با قرار گرفتن نام یک کشور روی نقشه اتفاق نمی‌افتد. شرکت باید دیده شود، پیدا شود و قابل ارتباط باشد.

داده‌های UNCTAD نشان می‌دهد تجارت درون بریکس رشد چشمگیری داشته، اما ظرفیت‌های بالقوه هنوز به‌طور کامل فعال نشده‌اند. برای ایران، این یعنی بخشی از فرصت آینده می‌تواند نه فقط در صادرات بیشتر، بلکه در پیدا کردن سریع‌تر شریک تجاری مناسب نهفته باشد.

از فروش آنلاین تا کشف فرصت تجاری

در چنین شرایطی، ارزش Marketplaceهای B2B فقط در «فروش آنلاین» خلاصه نمی‌شود. گاهی ارزش اصلی در یک مرحله بسیار ابتدایی‌تر ایجاد می‌شود: اینکه دو شرکتی که می‌توانند با یکدیگر تجارت کنند، بالاخره یکدیگر را پیدا کنند.

این مدل می‌تواند فاصله میان یک تولیدکننده و بازار خارجی را کوتاه‌تر کند؛ به‌خصوص در بازارهایی که شناخت تأمین‌کنندگان، یافتن خریدار، بررسی محصولات و ایجاد ارتباط اولیه زمان‌بر است.