همه منتظرند ببیند سال آینده چه وضعیتی برای بازار نفت رقم میخورد. کارشناسان بینالمللی معتقدند که حداقل در سه ماه اول سال ۲۰۱۹، تغییری در کاهش مازاد عرضه یا افزایش قیمت مشاهده نخواهد شد. حالا مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی چشمانداز بازار جهانی نفت و وضعیت صادرات ایران در سال ۲۰۱۹ را موردبررسی قرار داده است.
این گزارش مینویسد: نوسانات متعدد بازار نفت در سالهای اخیر به حدی بوده که پیشبینیهای سازمانها و نهادهای مختلف را با نااطمینانی همراه ساخته است. طی سالهای ۲۰۱۴ تا سال ۲۰۱۶ قیمت جهانی نفت روند کاهشی و در سال ۲۰۱۷ روند آرام رو به افزایش به خود گرفت. اهمیت بررسی چشمانداز بازار نفت برای کشورهای وابسته به درآمدهای نفتی تا حد بسیاری در برنامهریزیهای مالی و اقتصادی مطرح است و عمده این کشورها، بودجهریزی کلان سالهای آتی خود را با پیشبینی و برآورد عرضه و تقاضا و قیمت جهانی نفت هماهنگ میکنند.
بررسی عوامل اثرگذار بر بازار نفت نظیر رشد اقتصاد جهانی و میزان عرضه و تقاضا نشان میدهد که در سال ۲۰۱۹ با در نظر گرفتن نااطمینانی ها در سطح تولید و مصرف جهانی نفت، قیمت نفت برنت کمتر از سال ۲۰۱۸ باشد.
باوجوداین، بازار جهانی نفت همواره در حال تغییر است و عوامل ژئوپلیتیکی و عواملی نظیر مطرحشدن توافق اوپک و غیراوپک به کاهش تولید و رویکرد واردکنندگان نفت ایران پس از تحریم ماه نوامبر و از سوی دیگر، نوسانات رشد اقتصاد جهانی بهویژه در هند و چین، میتوانند برشدت این نااطمینانی ها بیفزاید.
چشمانداز صادرات نفت ایران در سال ۲۰۱۹
در سال ۲۰۱۱، کل تولید نفت ایران ۴.۱۷۱ میلیون بشکه در روز بود که از این مقدار ۳.۶۱۸ میلیون بشکه در روز نفت خام و ۵۵۳ هزار بشکه در روز مایعات و میعانات گازی بوده است. به دلیل تحریمهای وضعشده علیه ایران، تولید نفت کاهش یافت و در سال ۲۰۱۳ به ۳.۱۹۰ میلیون بشکه در روز رسید که از این مقدار ۲.۶۶۷ میلیون بشکه در روز نفت خام و ۵۲۳ هزار بشکه در روز مایعات و میعانات گازی بوده است. بخش عمده کاهش تولید ایران در دوره تحریمها مربوط به نفت خام بود و مایعات و میعانات گازی کاهش اندکی داشت.
طی سال ۲۰۱۴ کل تولید ایران با ۲۲۰ هزار بشکه در روز افزایش به ۳.۴۱۰ میلیون بشکه در روز رسید که حدود ۵۰ درصد از مقدار افزایشیافته مربوط به افزایش تولید مایعات و میعانات گازی بود. در سال ۲۰۱۵ تولید در سطح سال قبل بود، اما از سال ۲۰۱۶ تولید روند افزایش یافت و در ژوئیه ۲۰۱۸ در سطح ۴.۶۳۷ میلیون بشکه در روز بود که از این مقدار ۳.۷۴۷ میلیون بشکه در روز نفت خام و ۸۹۰ هزار بشکه در روز مایعات و میعانات گازی بود.
طی سه ماه گذشته تولید روند کاهشی داشته و در اکتبر ۲۰۱۸ به ۳.۱۹۳ میلیون بشکه در روز رسید که از این مقدار ۳.۳۰۳ میلیون بشکه در روز نفت خام و ۸۹۰ هزار بشکه در روز مایعات و میعانات گازی بود. اگرچه تولید مایعات و میعانات گازی تغییری نداشته، اما تولید نفت خام ۴۴۴ هزار بشکه در روز نسبت به ماه ژوئیه ۲۰۱۸ کاهشیافته است.
در سال ۲۰۱۱ و قبل از اجرای دور اول تحریمها صادرات نفت و میعانات گازی ایران ۲.۲۱ میلیون بشکه در روز بود که با اجرای دور اول تحریمها در سال ۲۰۱۲، صادرات ایران به ۱.۳۵ میلیون بشکه در روز رسید.
در سال ۲۰۱۳ روند کاهشی صادرات نفت ایران ادامه یافت و به ۱.۱ میلیون بشکه در روز رسید که کمترین حجم صادرات ایران در دوران تحریم بود. در طی سالهای ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵ اندکی صادرات نفت ایران افزایش یافت و با امضای برجام، صادرات نفت ایران در سال ۲۰۱۶ به ۲.۰۴ میلیون بشکه در روز و در سال ۲۰۱۷ به ۲.۴۷ میلیون بشکه در روز رسید.
